AD

AD – FAQ

02/05/2015

1. Co to jest audiodeskrypcja?

Audiodeskrypcja (AD) to opis spektaklu, filmu czy dzieła sztuki plastycznej na potrzeby osób niewidomych i słabowidzących. W przypadku spektaklu i filmu tekst stworzony przez audiodeskryptora czytany jest przez lektora między dialogami, dopełniając obrazu rodzącego się w wyobraźni odbiorcy. Opisujemy więc scenografię, kostiumy, wygląd i wiek postaci, mimikę, gesty, miejsce akcji, sytuacje, które nie wynikają z dialogów, napisy, znaki, symbole, porę roku czy dnia, dźwięki trudne do zidentyfikowania, a w przypadku filmów – także czołówkę i napisy końcowe. Słowem, wszystko to, co pomaga niewidomemu w pełni przeżyć spektakl lub film.

2. Kto może być audiodeskryptorem?

Nie ma szkół uczących pisania AD ani poważnych certyfikatów poświadczających tę umiejętność, ale na pewno przyda się wykształcenie kierunkowe (polonistyka, teatrologia, filmoznawstwo, historia sztuki), bardzo dobra znajomość języka polskiego, biegłość w pisaniu, oczytanie, tzw. kultura słowa i erudycja.

3. Czy AD przeznaczona jest tylko dla niewidomych?

Takie jest założenie – że pisana jest dla osób niewidomych i słabowidzących, ale znam osoby pełnosprawne, które chętnie korzystają z audiodeskrypcji, jako uzupełnienia oglądanego spektaklu czy filmu. Audiodeskryptor, przygotowując tekst, ogląda film lub spektakl kilkanaście razy, dzięki czemu dostrzega szczegóły, które zwykle umykają widzowi. Jeśli przy tym AD jest napisana dobrym stylem, a lektor umiejętnie ją czyta, seans z AD może być dużo bogatszym przeżyciem, niż bez niej.

4. Czy AD pisze się dla wszystkich niewidomych tak samo?

W pokazach z AD zwykle biorą udział niewidomi od urodzenia wraz tymi, którzy stracili wzrok z powodu choroby lub wypadku, albo po prostu ze starości. Są więc tacy, którzy nigdy nie widzieli drzewa, psa czy zapalonej lampy i tacy, którzy doskonale pamiętają, jak poruszał się w filmach Charlie Chaplin i jak wygląda wieża Eiffla. Trzeba umieć znaleźć złoty środek, tak by nie opisywać od podstaw stołu (niewidzący od urodzenia korzysta ze stołu, tak jak każdy, więc wie, o czym mówimy) a zarazem nie można sobie pozwalać na skróty typu: „Wchodzi dziewczyna podobna do Audrey Hepburn.”

5. Ile czasu zajmuje stworzenie audiodeskrypcji?

Nie ma reguły, wiele zależy przede wszystkim od stopnia trudności, jakich przysparza dany materiał. Zwykle jest to ok. 7-10 dni (zakładając, że ów materiał ma 1,5-2 godziny). W przypadku spektaklu dochodzi jeszcze próba z lektorem, po której koryguje się tekst, a w przypadku filmu – asystowanie lektorowi przy nagrywaniu AD w studio (by na bieżąco wprowadzać skróty i drobne zmiany).

6. Gdzie można znaleźć informacje o pokazach z audiodeskrypcją?

Nie jest to łatwe. Nawet ci, którzy zamawiają AD nie zawsze dbają o to, by potem znalazła się gdzieś nota o takim udogodnieniu dla niewidomych. Podczas kiedy przed filmami z napisami zwykle pojawia się informacja o tym, że film jest dostosowany dla osób głuchych, to w przypadku filmów z AD nie ma takich zapowiedzi. Łatwiej o taką informację na stronach teatrów, które czasem zaznaczają w repertuarze, że w danym dniu mają pokaz z AD. Wzorcowy pod tym względem repertuar ma Teatr Syrena, który dzięki wsparciu Narodowego Centrum Kultury (program Kultura Interwencje 2015) jako pierwszy teatr w Polsce opatrzył wszystkie swoje spektakle audiodeskrypcją i napisami dla Głuchych.  W repertuarze udostępnione spektakle oznaczone są odpowiednimi ikonkami.

7. Jak zaawansowana jest w Polsce audiodeskrypcja?

W Polsce to wciąż działanie pionierskie. Nadawcy i dostawcy audiowizualni są zobowiązani do emisji co najmniej 10 proc. programu (z wyłączeniem reklam i telesprzedaży) z udogodnieniami umożliwiającymi odbiór Głuchym i osobom niewidomym. Programów i filmów opatrzonych w telewizji napisami jest już dość sporo, emisji z audiodeskrypcją jest dużo mniej.
Tylko jeden teatr – stołeczna Syrena – udostępnia spektakle z AD i napisami na życzenie widza, tzn. że osoba głucha lub niewidoma może zgłosić kilka dni przed wizytą w teatrze chęć obejrzenia danego spektaklu z odpowiednim udogodnieniem (z napisami lub z AD). W innych teatrach organizowane są sporadyczne, jednorazowe pokazy grupowe, a i tych teatrów, które mają choć jeden spektakl z AD (czy z napisami) w repertuarze wciąż jest w Polsce bardzo niewiele.

9. W jaki sposób odbiera się audiodeskrypcję?

Teatr: przed spektaklem z AD niewidomi otrzymują od obsługi niewielki odbiornik ze słuchawką. Podczas spektaklu słuchają tekstu audiodeskrypcji czytanego na żywo przez lektora (zwykle siedzi on w kabinie dźwiękowców).

Telewizja: w przypadku telewizorów nowszej generacji, czyli tych odbierających naziemną telewizję cyfrową, można wybrać na pilocie opcję „AD” lub odszukać w menu audiodeskrypcję jako jedną z wersji językowych.

Kino: zwykle organizowane są pokazy wyłącznie dla odbiorców AD (w przeciwieństwie do teatru, gdzie na widowni siedzą wspólnie pełnosprawni i niewidomi). Wszyscy razem słuchają AD nagranej jako dodatkowa ścieżka dźwiękowa filmu.

DVD: w menu językowym należy wybrać opcję „audiodeskrypcja”.

Zobacz także

Brak komentarzy

Zostaw odpowiedź